Поглавје 2

A. Препознавање и анализа на онлајн говор на омраза

Сигурно имало некоја точка во нашиот живот кога – или го сфаќаме тоа или не – сме учествувале или барем сме набљудувале некаков непријателски наратив против некоја личност или група луѓе што се случува на интернет или во реалниот свет. Ајде да одвоиме малку време и да размислиме за тоа…Како сме се чувствувале за нашата улога во инцидентот? Дали сме биле ранливи, моќни, ладни, малтретирани, исплашени или сме чувствувале дека нашите постапки се оправдани? Дали сме го прифатиле, сме се обиделе да го избегнеме, сме реагирале или сме го надминале? Дали сме направиле нешто во врска со тоа? Што беше тоа? Или зошто не? Ако ви е тешко да се сетите на некој инцидент, не одете предалеку… Однесувањето со омраза не мора да биде екстремно грубо, извонредно или премногу „гласно“. Истите лесно се кријат во случајни секојдневни моменти – од кои некои можеби изгледаат сосема невини и безопасни – иако тие всушност предизвикуваат многу болка, вознемиреност и негативни емоции кај своите жртви. Ајде да поминеме низ следното сценарио и да се обидеме да го анализираме и коментираме:

Мери, Сузан, Џек и Џо се соученици, пријатели и поминуваат многу време заедно. Неодамна има нов ученик во нивниот клас: Алберт – црно момче кое е родено во Замбија, но кое растело во Европа од 3-годишна возраст. Пристигнувањето на Алберт во училиштето не остана незабележано и групата пријатели изгледа прилично заинтересирана, бидејќи инцидентот нашироко се дискутира на приватниот групен разговор што го имаат на социјалните мрежи. Алберт почувствувал некои непријателски вибрации во класот, но тој е нов и не сака да каже ништо што би можело да ги испровоцира или да ги влоши работите – на крајот на краиштата, тој сè уште немал доволно време да стекне пријатели. Можеби тој не бил доволно отворен кон нив и кај него е дел од вината. Мери и Џек – и двајцата се „животот и душата на забавата“ и секогаш најпопуларните ученици во класот, се чини дека се прилично изнервирани од доаѓањето на Алберт, бидејќи неговата личност го привлече вниманието на останатите нивни соученици и тој се претвори во центар на внимание на интересот на нивните пријатели, иако за Мери и Џек тој е малку иритантен и чуден: неговиот стил е незгоден, неговата коса е чудна и има акцент кој им отежнува на учениците да го разберат кога зборува.Мери и Џек почнуваат многу да се шегуваат на сметка на Алберт, споделувајќи неколку смешни коментари за Алберт на групниот разговор и создаваат смешни мемиња и GIF-ови кои го исмеваат неговиот стил. Во одреден момент доаѓаат до одлична идеја! Зарем не би било навистина смешно ако создадат лажен профил и почнат јавно да го споделуваат овој коментар? Сигурно би собрале стотици прегледи и лајкови и толку добро би се насмеале на ова! Сузан, која многу се смее за коментарите во групниот разговор (па дури и сама создаде неколку мемиња) – и, искрено, и беше многу убаво да биде член на „Бандата“, како што го нарекуваат нивното пријателство!- , е малку скептична за јавното објавување, мислејќи дека тоа може да има негативни психолошки ефекти врз новото момче.Џо ги чита сите пораки, лајкнува неколку од објавите, но сè уште не го кажал своето мислење за оваа идеја, ниту пак тој сам создал некакви објави. Мери и Џек се многу изненадени од чудното однесување на Сузан – таа никогаш не била толку конзервативна и без хумор, што не е во ред со неа? Мислеа дека ја сака „Бандата“! Бидејќи се малку изнервирани од овој пресврт, тие отворено и кажуваат дека повеќе не треба да се дружи со нив и да се дружи со црниот натрапник – иако ова предавство не може лесно да се прости. Како и да е, Мери и Џек имаат намера да продолжат со нивниот план – на крајот од денот нема да направат никаква сериозна штета, само сакаат да се шегуваат! Гледајќи го овој пресврт на разговорот, иако Џо можеше да ја разбере поентата на Сузан, тој одлучува да не каже ништо и на крајот се откажува, не знаејќи што да прави или дали навистина треба да направи нешто во врска со тоа. На крајот на краиштата, тој ги сака своите пријатели и нема причина да го уништи пријателството поради бесмислено недоразбирање!

Колку и да изгледа лесно и познато, ова сценарио е повеќе од вообичаено кај младите луѓе, без разлика на возраста – од деца до млади и млади возрасни луѓе. Како би изгледало ако се обидеме да го деконструираме, да ги анализираме ликовите и да бараме алтернативи во секое однесување. Ајде да погледнеме:

Улога: ЗЛОСТАВУВАЧИМери и Џек

Карактеристики:

  • Тие обично припаѓаат на мнозинството – 2 од 4 пријатели во групата
  • Тие влијаат или се прифатени од голем дел од луѓето – и двајцата се „животот и душата на забавата“ и секогаш најпопуларните ученици во класот.

Елементи на однесување:

  • Треба да покажат моќ – отворено ѝ кажуваат дека повеќе не треба да се дружи со нив, како и да е, Мери и Џек имаат намера да продолжат со нивниот план
  • Тие се обидуваат да го наметнат своето мислење на другите со закана од последици – ова предавство не може лесно да се прости
  • Се кријат зад анонимност – ако создале лажен профил и почнале јавно да го споделуваат овој коментар
  • Непризнавајќи го нивното штетно однесување и обвинувајќи ги другите што не го прифаќаат – многу изненадени од чудното однесување на Сузан – таа никогаш не била толку конзервативна и имала хумор, што не е во ред со неа?
  • Извртување на реалноста и создавање чувство на вина кај оние што не се согласуваат – Мислеа дека ја сака „Бандата“!

Тие се чувствуваат…

  • Несигурни, но имаат потреба да се чувствуваат моќно/силно/прифатено – изгледа дека се прилично изнервирани од доаѓањето на Алберт, бидејќи неговата личност го привлече вниманието на останатите нивни соученици, и тој стана центарот на вниманието на интересот на нивните пријатели.
  • одмазда/омраза/гнев/потиснати емоции (кои често не се поврзани со нивните жртви) – тие ќе се насмеат толку добро на ова!, Малку се инзервирани од овој пресврт, црниот натрапник

Улога: ЖРТВИ – Алберт

Карактеристики:

  • Тие обично припаѓаат на малцинство (ранлива, маргинализирана или обесправена група) – црно момче родено во Замбија, неговиот стил е чуден, неговата коса е чудна и има акцент.
  • Ним им недостига поддршка од врсниците – нов додаток во нивниот клас, тој сè уште немал доволно време да стекне пријатели

Елементи на однесување:

  • Не сака или е скептичен да реагира – тој е нов и не сака да каже ништо што може да ги испровоцира или да ги влоши работите
  • Се претвора во интроверт и се чувствува виновен – почувствувал некои непријателски вибрации во класот, можеби не бил доволно отворен кон нив и поседува дел од вината

Тие чувствуваат…

  • Дека не можат да се одбранат – сè уште немал доволно време да се дружи, тој е нов и не сака да каже ништо што би можело да ги испровоцира или да ги влоши работите
  • осаменост/срам/ниска самодоверба – тој сè уште немал доволно време да се спријатели

Улога: НАБЉУДУВАЧИСузан и Џо

Карактеристики:

  • Тие обично припаѓаат на мнозинството – 2 од 4 пријатели во групата
  • Тие се помалку моќни од сторителите – ниту Сузан, ниту Џо не се главните фигури во групата

Елементи на однесување:

  • пасивно набљудување – сè уште не го изразиле своето мислење за оваа идеја
  • често ги следат или поддржуваат сторителите (за да се чувствуваат прифатени) – Сузан, која многу се смее со коментарите во групниот разговор (па дури и самата создадала неколку мемиња), Џо ги чита сите пораки, лајкнувајќи неколку објави,

Тие чувствуваат

  • Исплашени да не станат жртви или да бидат маргинализиран – иако Џо можеше да ја разбере поентата на Сузан, тој одлучува да не каже ништо и на крајот се откажува, не знаејќи што да прави или дали навистина треба да направи нешто во врска со тоа, тој ги сака своите пријатели и не постои причина да го уништи нивното пријателство поради бесмислено недоразбирање
  • Несигурни да се спротивстават на сторителите – иако Џо може да ја разбере поентата на Сузан, тој одлучува да не каже ништо и на крајот се откажува, не знаејќи што да прави или дали навистина треба да направи нешто во врска со тоа, ги сака своите пријатели и нема причина да го уништи пријателството поради бесмислено недоразбирање
  • Потребата да се припаѓа некаде – се чувствуваше толку добро да се биде член на „Бандата“ како што го нарекуваат нивното пријателство!
  • Помалку виновен поради пасивното и не-енергичното однесување – ниту тој сам создаваше објави

По мапирањето на основните карактеристики на секоја улога во секој случај на непријателско однесување, сосема е очигледно дека овие елементи се применуваат во секој инцидент, малку приспособени на дадените околности. Но, како и зошто луѓето се вртат кон овие форми на однесување? Дали е тоа во човечката природа? Дали сме некако научени да се однесуваме вака еден кон друг? Дали тоа ни е во крвта?
Па, вистината е дека растењето на една личност, индивидуалните карактеристики на неговата личност, како и нормите и навиките на општеството и нашето потекло играат подеднакво важна улога во нечие однесување. И, да, ниту едно училиште или семејство никогаш (се надеваме) не би научило човек како да биде штетен за друго човечко суштество, иако постојат добро скриени наративи кои демнат зад аголот, за пренесување на овие пораки потсвесно кои на крајот би не довеле до одреден тип на однесување. Наративи кои проектираат дискриминација, предрасуди, нееднаквост или дури и пропаганда.
А во случај ова да звучи премногу научно или сложено, ајде да погледнеме во невиниот свет на…бајките!

25%